Training Samen Stevig Staan blijkt effectief voor gezinnen


Ouders van een kind met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen voelen zich vaak machteloos. Zelfs als ze hulp krijgen van professionals. De training Samen Stevig Staan heeft een positieve invloed op de gezinssituatie en versterkt het effect van behandelingen. De kracht van deze interventie schuilt in het feit dat zowel ouders als kinderen elk een groepstraining volgen. Het delen met anderen in dezelfde situatie blijkt zeer zinvol.

Samen Stevig Staan is ontwikkeld binnen het onderzoeksconsortium COPING LVB in samenwerking met Universiteit Utrecht en de Vereniging Orthopedagogische Behandelcentra. De interventie is afgelopen vijf jaar in een promotieonderzoek uitvoerig onderzocht op effectiviteit. Reik is één van de orthopedagogische behandelcentra die vanaf het begin is betrokken bij de studie. ‘We hebben met Samen Stevig Staan een prachtige en inmiddels evidence based methode in handen om de opvoedsituatie van jeugdigen met een LVB en gedragsproblemen te verbeteren’, stelt gezinsbehandelaar Suzanna Roffelsen, die samen met Reik-collega’s in Groningen al de derde editie van de training geeft.

Eigen invloed


Volgens Roffelsen vraagt de training veel van zowel jongeren als ouders. ‘Het is behoorlijk intensief, maar daar is het effect ook naar. Wij merken dat ouders het vaak moeilijk hebben met ’t feit dat hun kind een licht verstandelijke beperking heeft. Natuurlijk is het een zoektocht, maar een negatief oordeel over je kind heeft een negatief effect op de situatie thuis. Door andere ouders te ontmoeten met vergelijkbare thuissituaties, ontstaat herkenning én confrontatie. Vaders en moeders worden zich bewust van hun eigen invloed op het gedrag van hun kinderen. Alleen al door de verhalen van anderen te horen, maar ook omdat ouders elkaar in de training aanspreken op hun handelen.’

Spiegelen in gedrag


Voor de jongeren is het ook pittig. Zij schamen zich vaak voor de gedragsproblemen en tonen weerstand bij aanvang van de training. ‘Dat mag en het hoort er zelfs bij’, vindt de gezinsbehandelaar. ‘Gaandeweg ontdooien ze, juist omdat ze ruimte krijgen in wie ze zijn. Ook hier is het groepsproces de grootste kracht. De jongeren ontdekken dat ze niet de enige zijn met problemen en ze spiegelen elkaar in hun gedrag. We bespreken bepaalde thema’s met hen, maar doen werkt beter bij deze doelgroep, dus we oefenen allerlei situaties. Heel laagdrempelig, zonder oordelen te vellen. Het mooie is dat ze emoties en gedrag bij elkaar gaan herkennen én op zichzelf betrekken. Spelenderwijs krijgen ze inzicht in hun situatie en gaan ze thuis ander gedrag uitproberen. Omdat de ouders óók een training volgen, werkt het twee kanten op.’

Oplossingsvaardigheden


De bewustwording van hun eigen rol geeft ouders nieuwe handvatten in de opvoeding, merken de trainers. ‘Uit het onderzoek blijkt dat ouders positiever gaan opvoeden, waardoor de relatie met hun kinderen verbetert. In de oudertraining zijn communicatie, positief benaderen en grenzen stellen belangrijke onderwerpen. Terwijl we bij de jongeren vooral focussen op het leren (her)kennen van gevoelens en het omgaan met boosheid. Ook werken we aan hun oplossingsvaardigheden in lastige situaties of bij sociale problemen. Doordat ze thuis merken dat hun ouders anders reageren, krijgen ze meer zelfvertrouwen om nieuw gedrag toe te passen. Omgekeerd werkt hetzelfde en zo leert het gezin letterlijk om samen stevig te staan.’

Win-win situatie


Roffelsen heeft gemerkt dat gezinsbehandelingen effectiever zijn en zelfs korter duren als ouders en hun kinderen deze training hebben gevolgd. ‘Er verandert iets in de basis. Alleen al door het feit dat ouders net zo goed huiswerk hebben, voelen jongeren heel scherp dat er niet meer met een beschuldigende vinger naar hun gedrag wordt gewezen. Hun vader en moeder leren óók en dat voelt anders. Bovendien betrekken wij ook de school er actief bij. We zoeken de leerkrachten op en vertellen wat we doen bij Samen Stevig Staan, zodat zij in de klas dezelfde principes toepassen bij de betreffende leerlingen. Zo werken we met elkaar aan een win-win situatie.’

Belangrijke ondersteuning


De uitdaging voor de trainers is om het groepsproces goed te begeleiden. ‘Dáár zit de kracht van Samen Stevig Staan’, stelt Roffelsen tot slot. ‘De focus ligt niet bij één gezin of één persoon, want iedereen worstelt met vergelijkbare problemen. Dat haalt de lading eraf en daardoor ervaren zowel ouders als hun kinderen de ruimte om nieuw gedrag uit te proberen op basis van wat ze horen, zien en leren tijdens de training. Kortom, wij zien deze interventie als een belangrijke ondersteuning van onze gezinsgerichte behandelingen. En als we op tijd betrokken worden, kan een training mogelijk zelfs volstaan om de situatie thuis te verbeteren.’