Van crisis naar kracht


Door effectieve crisishulpverlening bij gezinnen thuis, kan de crisisopvang van Reik met veel minder bedden toe. De opvanggroepen in Friesland en Groningen zijn daarom afgelopen zomer samengevoegd tot één noordelijke crisisgroep in het centraal gelegen Drachten. Acht plekken, alleen beschikbaar bij (dreigende) noodsituaties. Gedragswetenschapper Esther van der Wal en manager primair proces Lilian Franck vertellen over het uitgangspunt: van crisis naar kracht.

Bij een crisis binnen het gezin staat de wereld even totaal op zijn kop. Soms is de situatie zo onhoudbaar, dat er afstand nodig is om stabiliteit en veiligheid te realiseren. In zulke gevallen is de crisisopvang een uitkomst. “Het pijnpunt zit bijna altijd in de relatie tussen ouders en kind”, is de ervaring van Esther. “Door tijdelijke crisisopvang halen we de angel eruit. Soms ontstaan alleen nieuwe openingen als je de ingesleten patronen van thuis doorbreekt. Door de afstand kunnen mensen weer grip krijgen op hun leven én dichterbij elkaar komen.”

Regie bij ouders
Esther en Lilian zijn blij dat door effectieve crisishulpverlening bij gezinnen thuis minder vaak een opname nodig is. “Zo’n tijdelijke uithuisplaatsing heeft grote impact, maar soms is dat nodig. Bijvoorbeeld als jongeren geplaatst worden vanuit een door de rechter uitgesproken ondertoezichtstelling (OTS). Daarnaast zijn er ouders die zelf contact zoeken, omdat ze met de handen in het haar zitten. Vaak zijn dit gezinnen zonder stevig netwerk. In alle gevallen betrekt de crisisgroep de ouders zoveel mogelijk. Want ook al zijn ze even op afstand, we streven ernaar dat zij zoveel mogelijk de regie houden in de opvoeding. Zeker omdat crisisopnames kort zijn.”

Wederzijds begrip
Vooruit kijken is volgens Lilian essentieel na een crisis. “Natuurlijk zoeken we uit hoe het zo uit de hand kon lopen, maar we blijven niet hangen in de problemen. We werken oplossingsgericht: wat hebben jongeren en hun ouders nodig om weer verder te kunnen?” Volgens Esther begint het met wederzijds begrip. “We bieden een luisterend oor voor zowel de jongeren als hun ouders. Door iedereen een stem te geven en hun verhalen samen te brengen, ontstaat er meer begrip voor elkaar. Soms al binnen enkele dagen. Ons online platform Jouw Omgeving speelt daar ook een belangrijke rol bij, zeker als jongeren moeilijke praters zijn.”

Meer dan noodhulp
Crisissituaties binnen gezinnen lijken soms heftiger dan ze uiteindelijk blijken te zijn. “Om die reden nemen wij zo min mogelijk drastische maatregelen”, zegt Esther. “Gezinnen roepen soms dat het echt niet meer gaat, samen in één huis. Maar de afstand, de rust en het schetsen van andere perspectieven tijdens een crisisopname kan de lucht echt klaren. Bovendien kunnen wij als Reik meer bieden dan alleen noodhulp. De meeste gezinnen krijgen thuis nog therapie of behandeling zodra een jongere weer terug naar huis gaat. Die handvatten helpen hen om als gezin een andere koers te varen. En soms begeleiden we jongeren naar een behandelgroep of begeleid zelfstandig wonen.”

Ter plekke bepalen
Bij de aanmelding van crisisgevallen is de werkwijze in Friesland via Spoed4jeugd volgens Lilian het meest ideaal. “Al binnen twee uur komt er een professional bij het gezin thuis om te situatie te beoordelen. In Groningen gebeurt dat nu nog telefonisch, maar we streven daar naar dezelfde aanpak. Want ter plekke is de beste inschatting te maken: starten we met spoed een traject van intensieve orthopedagogische gezinsbehandeling (IOG) of is de situatie zo ontspoord dat er eerst afstand nodig is? Gelukkig blijkt crisishulp thuis vaak effectief. Maar als het daar onveilig is, dan zijn we heel blij dat we op de nieuwe crisisgroep in Drachten een tijdelijke plek kunnen bieden aan jongeren.”

Anders communiceren
Zowel bij gezinnen thuis als op de crisisgroep werken de professionals van Reik van crisis naar kracht. Het doel is immers om ouders en jongeren weer handvatten te bieden waarmee ze zélf grip krijgen op hun leven. “Hoe sneller je erbij bent, hoe beter het is. Daarom is het mooi dat wijkteams zo dicht op de gezinnen zitten en daardoor mogelijk zelfs escalaties kunnen voorkomen”, vinden Lilian en Esther. “Spannend is wel in hoeverre er voldoende kennis aanwezig is van de impact van een licht verstandelijke beperking. Vanuit onze expertise weten wij welke manier van communiceren aansluit bij deze groep. Bovendien zijn onze verwachtingen bijgesteld, omdat we weten dat ogenschijnlijke onwil vaak pure onmacht is. Oplossingsgericht werken vraagt daarom een andere aanpak als een LVB in het spel is, zeker in crisissituaties.”

Aanmelden of vragen?