Op naar goed genoeg ouderschap


Het bekende televisieprogramma ‘Achter de voordeur’ zou een schat aan verhalen aantreffen in de wijken waar het Ouder & Kind-traject van Reik wordt uitgevoerd. Hulpverleners houden er kantoor in een rijtjeswoning tussen de deelnemende gezinnen, om ouders met een licht verstandelijke beperking de kans te geven hun kinderen zelf op te voeden. Manager Esther Nicolaï vertelt over de kracht van nabijheid.

“Deze ouders verdienen een eerlijke kans om te ontdekken of ze het in zich hebben”, stelt Nicolaï. “Het is hard werken in dit project, maar als gezinnen dit goed oppakken, leggen zij de basis voor een zo zelfstandig mogelijk leven. Dat is zó de moeite waard, omdat alle kinderen het liefst bij hun eigen ouders opgroeien. Het Ouder & Kind-traject geeft veel inzicht in de (on)mogelijkheden van gezinnen. Als het hier echt niet lukt, dan geven wij het advies om de kinderen bij andere opvoeders onder te brengen. Het feit dat wij ons daar expliciet over durven uitspreken is onderscheidend. En hard nodig wat mij betreft, want het is in ieders belang dat deze gezinnen een manier vinden waarop zij naar beste kunnen functioneren. Daarom halen we er hier alles uit wat er in zit en werken we bovendien aan het verstevigen van het netwerk van de ouders.”

Uitgebreide screening


Het fijne van het Ouder & Kind-traject is dat het risico op uithuisplaatsing afneemt. Door intensieve training, begeleiding en behandeling werkt Reik samen met de gezinnen aan ‘goed genoeg’ ouderschap. “De gezinnen komen hier op vrijwillige basis, zij het soms op verzoek van voogden of rechters bij onhoudbare situaties. Motivatie is het sleutelwoord, dus we gaan alleen met gezinnen aan de slag die echt bereid zijn te laten zien dat ze het kunnen. We doen daarom eerst een uitgebreide tiendaagse screening in de eigen woonsituatie. Want het is nogal een stap om tijdelijk te verhuizen naar een andere omgeving, namelijk één van de wijken waar we dit project uitvoeren. Dat vraagt serieuze overwegingen van alle partijen en een gedegen voorbereiding.”

Kracht van nabijheid


Het concept draait op intensieve thuisbehandeling en dat is alleen haalbaar (en betaalbaar) door gezinnen bij elkaar te zetten in één wijk. Samenwerking met woningcorporaties is daarom essentieel. Zij stellen passende onderkomens beschikbaar, vaak een serie rijtjeshuizen, waar meerdere gezinnen tijdelijk een huis kunnen huren. In één van die woningen houden de hulpverleners kantoor, zodat ze letterlijk en figuurlijk dichtbij de cliënten staan. “De kracht van het Ouder & Kind-traject is onze nabijheid”, merken Nicolaï en haar team elke dag opnieuw. “De gezinnen functioneren zelfstandig, maar we komen minimaal twee keer per dag gevraagd en ongevraagd langs om een vinger aan de pols te houden,  zowel bij praktische als bij opvoedkundige taken. Door die intensiteit kunnen we daadwerkelijk een positieve verandering in gang zetten.”

Patronen doorbreken


“De ouders ervaren het soms als bemoeizorg en zijn heus niet altijd blij met ons hoor, zeker in het begin van het traject”, vervolgt Nicolaï. “Toch beseffen ze heel goed dat zij deze begeleiding nodig hebben om te kunnen groeien in hun rol. Wij merken dat hardnekkige patronen worden doorbroken dankzij deze vorm van hulp. Natuurlijk vallen ze wel eens terug, maar het mooie is dat wij een stok achter de deur zijn om missers te herstellen en het meteen opnieuw te proberen. Dat lukt je nooit als je maar één of twee keer in de week bij zo’n gezin komt. Mensen met een LVB leren vooral door veel te doen en te herhalen. Die kans krijgen ze bij dit Ouder & Kind-traject, minimaal een jaar lang en met uitloop tot anderhalf jaar. In die periode moet het gebeuren en kán het ook gebeuren: de omslag naar goed genoeg ouderschap.”

Hoe verder?


Bij de afsluiting van het Ouder & Kind-traject krijgen gezinnen een advies: weer zelfstandig wonen, met waar nodig ambulante ondersteuning, of doorstromen naar een TWAspanhûs. In enkele gevallen blijkt het ouderschap niet goed genoeg en adviseert het team om andere opvoeders in te schakelen, zoals een meeleefgezin, met betrokkenheid van de ouders op afstand.