Zelfstandig wonen in een veilige nabijheid


Soms is nabijheid van professionele ondersteuning een leven lang nodig bij volwassenen met een licht verstandelijke beperking. Voor iedereen met een Wlz-indicatie (Wet langdurige zorg) biedt Reik woonmogelijkheden, zoals de Mariahof in Bakhuizen, het Skoalhûs in Franeker, de Trekker in Heerenveen of Trimbeets in Gorredijk. Berry Terenstra en Annie Tjerkstra – beide manager primair proces – vertellen over de mensen en de mogelijkheden.

                                                           

Wie wonen op deze locaties?


“Mensen in alle soorten en maten die één ding gemeen hebben: ze lopen vast in het dagelijkse leven als ze helemaal zelfstandig wonen. Ambulante hulp is bij deze groep niet toereikend, zeker als een stevig netwerk ontbreekt. Dat heeft te maken met hun licht verstandelijke beperking, meestal in combinatie met psychiatrische problemen of een verslavingsgevoeligheid. Hoe graag ze ook willen meedoen, deze mensen staan onbedoeld al heel lang aan de kant van de samenleving. Met alle gevolgen van dien. Het is een groep die wél zo zelfstandig mogelijk kan wonen met 24-uurs nabijheid van professionele begeleiders, dus dat bieden wij op onze woonlocaties.”

Zijn de bewoners blij met hun plek bij Reik?


“Daar hebben ze gemengde gevoelens over, want het liefst willen ze net als iedereen helemaal zelfstandig en vrij zijn. We zijn geen instelling – iedereen woont in een eigen huis of appartement – maar de zorg is wel 24 uur in de buurt. Onze nabijheid en ondersteuning voelt voor bewoners soms als bemoeienis. Maar zonder regelmatige contactmomenten stapelen problemen zich zomaar op. Daarom bieden onze begeleiders de achtervang die ze nodig hebben. Als het er op aan komt, vinden onze bewoners dat toch wel prettig.”

Het is natuurlijk méér dan achtervang; hoe vult Reik die 24-uurs zorg in?


“We willen graag dat het voor onze bewoners voelt als achtervang. Dat we 24 uur per dag in de buurt zijn, is een vorm van basisveiligheid. Zij kunnen altijd een beroep op ons doen, maar door hun beperking en problematiek is het punt juist dat ze zelf niet snel hulp inschakelen als dat nodig is. Wij houden daarom actief een oogje in het zeil, zodat we kunnen bijspringen op moeilijke momenten. Gevraagd of ongevraagd. Binnen de kaders respecteren we wel de eigen keuzevrijheid, daarom bewaken onze professionals heel zorgvuldig de balans tussen wonen en behandelen.”

Is er altijd sprake van behandeling?


“We organiseren een zo gewoon mogelijk leefklimaat, maar 24-uurs nabijheid is wel een vorm van behandeling, direct of indirect. Bij ons is beschutting het uitgangspunt, om te voorkomen dat levens (weer) ontsporen. De begeleiders zoeken in de dagelijkse omgang met bewoners naar natuurlijke aanknopingspunten voor het ontwikkelen van zelfredzaamheid. Steeds vragen hoe het gaat kan heel betuttelend zijn. Onze professionals maken contact tijdens klusmomentjes, een wandeling of andere spontane actie. Tussen neus en lippen door haken we aan bij thema’s die aandacht vragen; soms op een presenteerblaadje aangeboden door bijvoorbeeld een serie op televisie waar een bewoner graag naar kijkt. Verder grijpen we in bij roerige situaties. Onze bewoners hebben al veel meegemaakt in hun leven en dat kan leiden tot ‘moeilijk verstaanbaar gedrag’, zoals wij dat noemen.”

Kan gedrag nog veranderen bij deze volwassenen?


“Een licht verstandelijke beperking blijft een leven lang, die kunnen wij niet oplossen. Wel helpen we onze bewoners om zo goed mogelijk hun draai te vinden. Als eerder meegemaakte heftige gebeurtenissen, verlies of afwijzing nog veel impact hebben op hun gedrag, dan brengen trauma- en rouwverwerking of psychiatrische hulp soms meer rust. Maar therapie werkt alleen als mensen er voor open staan. De één heeft er wel behoefte aan, anderen worden liever met rust gelaten. In die gevallen denkt op de achtergrond altijd een gedragswetenschapper mee met de begeleiders, zodat zij in de dagelijkse contacten bijdragen aan het milder maken van de scherpe kantjes.”

                                                          

Hoe is de interactie met andere bewoners en de buurt?


“De woningen voor 24-uurs zorg zijn geclusterd, dus de bewoners zijn elkaars buren. Niets meer en niets minder. Soms bieden we inloopmomenten of organiseren we iets voor de hele locatie, afhankelijk van de onderlinge dynamiek. De meeste mensen zijn graag op zichzelf, waarbij vereenzaming op de loer ligt. Ook daarin houden wij een vinger aan de pols en zoeken we naar balans tussen zelfstandigheid en nabijheid. Onze rol is bijvoorbeeld om de naaste omgeving van onze woonlocaties goed te informeren over de doelgroep, zodat onze bewoners minder snel met onbegrip te maken krijgen als zij contact maken in de buurt of een keer overlast veroorzaken.”

Bepalen cliënten met een Wlz-indicatie zelf op welke locatie ze gaan wonen?


“Ze mogen altijd een voorkeur uitspreken, maar we bepalen in overleg wat de best passende plek is. Praktische punten spelen een rol, bijvoorbeeld of er familie dichtbij woont en of er een plaatsje vrij is. Verder is de achtergrond van de cliënt belangrijk. Iemand met een verslavingsverleden wil misschien het liefst in een stad wonen, terwijl een dorp veel minder verleidingen kent.”

Zijn er grote verschillen in de begeleiding?


 “We bieden op al onze woonlocaties vergelijkbare zorg. De verschillen zitten vooral in de organisatie achter de schermen en de omvang van de locaties. Centraal staat setting waar bewoners zoveel mogelijk zichzelf kunnen zijn. Overal bieden we dagbesteding; zelf of via inkoop. De meeste bewoners hebben een curator of bewindvoerder voor financiële zaken, zodat eventuele geldproblemen geen rol spelen bij de interactie met de dagelijkse begeleiders. Ook dat draagt bij aan een gevoel van autonomie. Door kennis van zaken staan wij begripvol en tegelijk doortastend naast cliënten, zodat zij hun eigen leven leiden zonder dat zich steeds problemen opstapelen.”

Meer weten?


Neem contact op met het Cliënt Service Bureau van Reik:  088 – 059 50 01 of  csb@reik.nl.
Zij helpen u graag verder.