‘Niets doen is geen optie’


28 januari 2020

Hoe zorgen we er binnen gemeenten sámen voor dat mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) een passende opleiding of baan vinden? De gemeente Leeuwarden is alvast goed op weg: ruim twintig deelnemers uit diverse organisaties deelden medio januari tijdens een interactieve werksessie bij Reik bevlogen hun expertise en ideeën.

Is het mogelijk een pact te sluiten met grote werkgevers die structureel arbeidskrachten te kort komen? Zouden bedrijven sneller iemand met een LVB aannemen als zij voor deze ‘maatschappelijke dienst’ minder OZB hoeven af te dragen? En wat te denken van modulair onderwijs, waarbij de focus ligt op de talenten die er wél zijn? Het is een greep uit de out-of-the-box ideeën die voorbij kwamen tijdens de tafelgesprekken die in wisselende samenstelling werden gevoerd bij Reik, het expertise- en behandelcentrum voor mensen met een licht verstandelijke beperking.

Begeleiding nodig
Initiatiefnemers van de werksessie zijn Linda Lai van Reik (coördinator Arbeid & Scholing) en Nynke Wierenga van de gemeente Leeuwarden (Impuls Baankansen, PRO/VRO/Entree). Lai is al twaalf jaar vol overtuiging bezig om voor cliënten een passende opleiding of baan te vinden. ‘En te hóuden’, benadrukt  ze. ‘Want deze jongeren hebben goede begeleiding nodig en juist daar ontbreekt het vaak aan. Zo kan het dat nieuwe kansen steeds weer spaak lopen en faalervaringen zich opstapelen. Met alle gevolgen van dien. Bij de jongeren zelf, maar ook bij de werkgevers en de betrokken instanties die zich inspannen om deze jeugd aan het werk te helpen. Daarom is het belangrijk dat we samen blijven zoeken naar wat wél werkt.’

Groot afbreukrisico
Als de tegenslagen worden besproken, blijkt het niet herkennen van een LVB of gebrek aan informatie over de achtergrond van een persoon een bekend struikelblok. Jonge mensen met een LVB overschatten zichzelf vaak en als zij dan ook nog worden overschat door scholen, UWV, jobcoaches, gemeenten en werkgevers, dan is het afbreukrisico groot. Dat geldt zeker bij de groep boven de achttien jaar, waar niet meer vanzelfsprekend een begeleider in beeld is. De gemeente kampt bovendien met het ‘AVG-spook’: door de nieuwe privacywet kunnen gegevens niet zomaar gedeeld worden, waardoor geen rekening wordt gehouden met informatie die wél van belang is om mensen met een LVB op een passende manier verder te helpen.

Elkaar leren kennen
Tijdens de bijeenkomst wordt helder dat beschikbare expertise te vaak onbenut blijft, doordat dat er op eilanden wordt gewerkt. Ondanks de goede intenties tot samenwerken, staan in de praktijk de eigen (organisatie)belangen voorop. Precies daarom zetten Lai en Wierenga zich via deze werksessie in om de verbindingen tussen die eilanden actief te verbeteren. ‘Het begint ermee dat we elkaar leren kennen. Dat we weten welke expertise waar te halen is. Dan kun je ook creatiever zijn met oplossingen en focussen op wat jongeren echt helpt. Nu lopen trajecten nog te vaak stuk op de regels. We moeten meer buiten de gebaande paden treden.’

Ruggensteuntjes
Aan de gesprekstafels blijkt in de zoektocht naar werk de betrokkenheid van bijvoorbeeld mentoren en begeleiders uit de zorg essentieel. Zij hebben vaak het beste zicht op de talenten én valkuilen van jongeren met een LVB. Bovendien weten zij dat stimuleren en ondersteunen cruciaal is, ook als er een baan is gevonden. ‘Juist dan draait het om de broodnodige steunmomenten om het vol te houden’, stelt Lai. ‘Even stoom laten afblazen of een praktische reminder om op tijd te komen kan al genoeg zijn. Het zijn ogenschijnlijk kleine, maar wel heel kritieke aandachtspunten die het verschil maken. Je kunt nog zoveel baantrajecten optuigen, als we deze groep niet passend coachen, dan haken ze weer af en staan ze alsnog aan de zijlijn.’

Positieve energie
Wat er gebeurt als we niets doen om deze groep aan het werk te helpen? Volgens de aanwezige deelnemers stijgen dan de maatschappelijke kosten: meer problemen rondom lichamelijke en geestelijke gezondheid, overlast, schulden, verslaving, criminaliteit en isolement. ‘Bovendien missen we dan de inzet en bijdrage van een groep mensen die hard nodig is en zeker ook talenten heeft’, benadrukt een deelnemer. ‘Als je eenmaal de goede match hebt gevonden, zijn het gouden krachten. Kijk eens wat een positieve energie je dan genereert.’ Een andere deelnemer spreekt krachtig uit dat niets doen geen optie is. ‘Ook wij moeten ons niet laten ontmoedigen door regels en verkokering. We moeten over grenzen kijken en out-of-the-box denken.’

De eerste creatieve ingevingen die worden gedeeld, smaken naar meer. Een aantal deelnemers geeft aan verder te willen praten over het OZB-idee en een mogelijk pact met grote werkgevers. Het organiseren van ondersteuning op gebied van zorg, werk, inkomen en onderwijs bij die grote werkgevers zou het plaatje compleet maken. Verder worden generalistische coaches geopperd, die langdurig aan een jongere zijn verbonden. Een ‘keten van stages’ zou ook waardevol zijn; om jongeren te laten ontdekken waar zij tot hun recht komen, terwijl ze ondertussen vaardigheden ontplooien. Als het gaat om het bieden van geschikte stageplekken, horen de aanwezige organisaties overigens zélf het goede voorbeeld te geven. Daar ligt al een concrete opdracht, zo constateren de deelnemers.

Aanpak die werkt
Volgens initiator Lai komt het in alle gevallen aan op doorzetten. ‘Voor ons allemaal. Het is nodig om te blijven zoeken, leuren en enthousiasmeren. En de situatie uitleggen aan werkgevers. Keer op keer helder maken wat de impact van een LVB is.’ Een deelnemer vraagt zich af waarom er geen werkgevers aanwezig zijn bij de werksessie. ‘Goed idee voor een volgende keer’, vindt Lai. ‘Al kozen wij er bewust voor om de groep niet te groot te maken, anders leer je elkaar nog niet goed kennen’. Maar: de werksessie is flexibel in te vullen. Voor Lai en Wierenga gaat het vooral om betere samenwerking binnen de gemeente Leeuwarden in de banenjacht voor mensen met een LVB. ‘Uitwisseling genereert energie, verbinding en kansen op een aanpak die goed werkt voor iedereen.’

Terug naar overzicht