Reik Nieuws

Reik wint prijs met bordspel ‘Ontregel!’

21 juni 2018

Al jaren worstelt de zorg met het terugdringen van regels die de zorg nodeloos ingewikkeld maken en die ontwikkelmogelijkheden van cliënten afremmen. Bij Reik, gespecialiseerd in zorg en ondersteuning voor mensen met een licht verstandelijke beperking, ontwikkelden ze hiervoor het bordspel ‘Ontregel!´. Op speelse wijze gaan begeleider en cliënt overbodige regels te lijf. Dat werkt. Zo goed, dat Reik er een prijs voor kreeg om het spel door te ontwikkelen.

Spel helpt bij terugdringen onnodige regels
Niels Bloembergen is de bedenker achter ‘Ontregel!’. Hij is businessanalist bij Reik, maar heeft zijn wortels in de directe ondersteuning van jongeren met een licht verstandelijke beperking. Hij werkte van 2005 tot 2015 op leef- en behandelgroepen van Reik (voorheen Tjallingahiem).

 ‘‘Daar kwam ik een woud aan regels tegen, vaak regels die elkaar tegenspraken of achterhaald waren. Bovendien regels die met name de behandelaar een goed gevoel gaven. Op de laatste locatie, waar ik samen met jongeren werkte aan meer zelfstandigheid, werd ik steeds vaker geconfronteerd met regels die juist niet bijdroegen aan zelfontwikkeling en zelfredzaamheid. Toen ben ik gaan ontregelen. Dit werkte goed. In mijn nieuwe rol zie ik kans om met behulp van een bordspel het ontregelen verder handen en voeten te geven. Het thema krijgt daarmee een gezicht.’’

Regels afpellen
Welke regels worden afgepeld, bepaalt de cliënt zelf, samen met zijn begeleider. Eerst maken ze een inventarisatie van de huidige regels. Dat is vaak al schrikken, aldus Niels. ‘‘Het spel helpt je de inventarisatie te maken aan de hand van thema’s. Het gaat dan om regels met betrekking tot bedtijden, eten, uitgaan, mobiele telefoon, visite ontvangen, kamertijden, huisdieren, taakjes, ontbijten, snacks, roken, alcohol, computertijden, beleg op brood, uitslapen, ziek melden, wekken enz .’’

De regel staat beschreven op een kaartje. Via een slim beslispad waar de regel langs ‘loopt’, bepalen cliënt en begeleider uiteindelijk of de regel omgezet kan worden in een afspraak, of de regel moet blijven bestaan of dat deze helemaal kan worden geschrapt. De afspraken worden vervolgens vastgelegd.

Halveren
De ambitie van Reik is stevig.  ‘‘We willen met Ontregel! het aantal regels halveren. Uiteraard zal je bij jongere kinderen een andere verhouding hebben tussen regels en afspraken dan bij jongeren of jong volwassenen. Ook per doelgroep zal dit anders liggen. In de handleiding wordt dit ook omschreven.’’ Studenten gaan onderzoeken of dit ook lukt.

Wat deze aanpak bijzonder maakt, is dat het spel zowel de begeleider als de cliënt op een prikkelende manier laat nadenken over regels, over wat iemand ergens van vindt en wat hij of zij aankan. Het geeft op een mooie en speelse manier inzicht in waarden en normen en zorgt voor overeenstemming over wat nodig is en wat overbodig.

Gelijkwaardigheid
‘‘Daarnaast is Ontregel! eenvoudig en een tool tussen cliënt en begeleider op basis van gelijkwaardigheid. We hebben het niet over de regels met collega’s maar juist met cliënten zelf. Met Ontregel! kan dit gestructureerd en visueel worden aangepakt. Daarnaast komt er een handleiding om op een juiste wijze en het juiste moment het gesprek aan te gaan over regels en afspraken.

Het spel is voor meerdere doelgroepen inzetbaar, aldus Niels. ‘‘Binnen instabiele gezinnen zien we ook veel regels in de zoektocht naar houvast, daar kun je met Ontregel! ook kritisch naar kijken. Wanneer je met cliënten met een zwaardere beperking naar meer eigen regie, zelfontplooiing en een stuk zelfredzaamheid wil, kan Ontregel! daarbij helpen, wellicht in samenwerking met verwanten. Het is bovendien goed bruikbaar voor teams om eens na te gaan welke regels er allemaal zijn en waarom.’’

Grote opsteker
De prijs van 5.000 euro van het Noordelijk Platform Gehandicaptenzorg (NPGZ) is een grote opsteker voor Reik en wordt gebruikt om het bordspel door te ontwikkelen, zodat het in juli 2019  als bordspel ook echt beschikbaar is voor de zorg.

De jury was lovend. Ontregel! draagt volgens de jury bij aan het verminderen van vrijheidsbeperkende maatregelen, meer regie bij hulpvragers, een gezamenlijk verantwoordelijkheidsgevoel en daarmee verbetering van kwaliteit van leven. Krachtig aan dit project, vindt de jury, dat een ingewikkeld vraagstuk, ontregelen, in een speelse, laagdrempelige en toegankelijke werkvorm, bespreekbaar wordt gemaakt. ‘‘Het onderscheidende van dit project  is het innovatieve karakter en het feit dat het voorstel is ontstaan vanuit een behoefte in de dagelijkse praktijk. Er bestaat geen vergelijkbare en eenvoudige tool.’’

Trots op erkenning
Niels Bloembergen is trots op de prijs en daarmee de erkenning voor het idee. ‘‘Dit is een unieke kans op een cultuurverschuiving richting gelijkwaardigheid. Een maatschappelijke opdracht: meer regie, meer invloed en meer gelijkwaardigheid voor cliënten. Dat is voor mij altijd een speerpunt geweest in al het werk dat ik heb gedaan.’’

Terug naar overzicht

print deze pagina