Zelfredzaamheid meten met de ZRM-Krachtenwijzer

De Zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) wordt in veel Nederlandse gemeenten ingezet om de zelfredzaamheid in kaart te brengen van burgers die een beroep doen op hulp. Bij deze methode is echter niet zichtbaar in hoeverre de cliënt afhankelijk is van het eigen netwerk of professionele hulp. Hierdoor kan de daadwerkelijke zelfredzaamheid verkeerd worden ingeschat, met alle gevolgen van dien. Dit gebeurt vaak bij mensen met een licht verstandelijke beperking die blijvend zijn aangewezen op hulp. Om inzicht te krijgen in de mate waarin iemands zelfredzaamheid berust op eigen kracht, op eigen netwerk en eventueel op professionele hulp, heeft behandelcentrum REIK samen met Jouw Omgeving de ZRM-Krachtenwijzer ontwikkeld.

Bij mensen waar de eigen kracht of de mogelijkheden van het netwerk worden overschat, kan het zowel thuis als maatschappelijk flink uit de hand lopen. Dit probleem was aanleiding tot de ontwikkeling van de ZRM-Krachtenwijzer. Dit digitale instrument maakt inzichtelijk wat iemand op een bepaald gebied zelfredzaam maakt. Wat is hierin zijn eigen kracht? Wat is de invloed hierop van zijn netwerk? En op wat voor manier speelt eventueel de aanvullende professionele hulp hierin een rol? De ZRM-Krachtenwijzer ondervangt hiermee het gevaar dat de cliënt wordt overschat, omdat het lijkt alsof hij zelfredzaam is, maar in werkelijkheid ook afhankelijk is van de inzet van anderen.  

Mensen met een licht verstandelijke beperking bij wie de eigen kracht onvoldoende is om zich volledig zelfstandig te kunnen redden in de samenleving, lopen vaak tegen dit risico aan. Zij zijn vaak blijvend afhankelijk van een steunend netwerk. Daarbij geldt dat bij deze groep de steun vanuit het eigen netwerk vaak niet toereikend is of zelfs ontbreekt, waardoor een beroep wordt gedaan op professionele hulp.

In één oogopslag krachtenverdeling duidelijk

De standaard ZRM maakt bij het bepalen van de zelfredzaamheid wel notitie van eventuele inzet van het netwerk en/of ondersteuning door professionals, maar geeft géén inzicht in de verdeling van die krachten. Zo kan het gebeuren dat iemand volgens de matrix voldoende zelfredzaam is, maar dat dit vervolgens kan omslaan in acute problematiek wanneer het netwerk of professionele hulp wegvalt. De grote winst van de – volledig op de bestaande ZRM-gebaseerde – ZRM-Krachtenwijzer is dat het een snelle screening van de krachtenverdeling mogelijk maakt.


Gebruikers kunnen door de bijzondere weergave in één oogopslag zien hoe de inzet van de eigen kracht, het netwerk en professionele hulp is verdeeld bij de verschillende levensdomeinen. Als met de ZRM-Krachtenwijzer blijkt dat de cliënt op meerdere levensdomeinen zeer sterk afhankelijk is, dan kan daardoor sneller het inzicht ontstaan dat er sprake is van een onderliggend probleem, zoals een licht verstandelijke beperking. De meerwaarde van deze signaleringsmogelijkheid is groot, want juist bij deze groep is er vaak onvoldoende probleembesef aanwezig. Op basis van screening met de ZRM-Krachtenwijzer – waarbij alle ZRM-achtergrondinformatie per domein direct oproepbaar is – is een integrale afstemming van hulp op alle levensdomeinen mogelijk. De integrale afstemming is een belangrijke voorwaarde om te voorkomen dat het thuis en maatschappelijk uit de hand loopt.

ZRM-Krachtenwijzer helpt mee in de transformatie van de zorg

De ontwikkelaars van de ZRM-Krachtenwijzer willen met deze nieuwe tool bijdragen aan de uitgangspunten van de transformatie van de zorg. Dit betekent dat men eerst insteekt op het versterken van de eigen kracht, en vervolgens– indien nodig –  op het mobiliseren van het eigen netwerk. Als dit niet tot de gewenste zelfredzaamheid leidt, wordt professionele hulp ingeschakeld. Het inzicht dat de ZRM-Krachtenwijzer over een langere periode kan geven, maakt het tijdig op- en afschalen van (gespecialiseerde) hulp mogelijk. De resultaten kunnen op elk gewenst moment op een zeer toegankelijke manier zichtbaar worden gemaakt en gedeeld worden met iedereen die erbij betrokken is. De ZRM-Krachtenwijzer is daarmee zowel een screenings-, rapportage- als evaluatietool. Dit laatste betekent dat de toepassing ook bijdraagt aan een ander belangrijk transformatiedoel: een zo groot mogelijke transparantie van de hulpverlening.

Landelijk beschikbaar

De ZRM-Krachtenwijzer wordt op dit moment ingezet bij het expertise- en behandelcentrum REIK, maar komt landelijk beschikbaar. De ZRM-Krachtenwijzer is geschikt voor alle doelgroepen waar sprake is van een (mogelijke) hulpvraag met betrekking tot de zelfredzaamheid.

print deze pagina